Medikal Retina: Diyabetik Retinopati, Sarı Nokta ve Göz İçi Enjeksiyon

Medikal retina nedir?

Retina, gözün arka duvarını kaplayan ve gelen ışığı görme sinirine ileten ince sinir tabakasıdır. Medikal retina, bu tabakayı etkileyen hastalıkların ameliyat dışı yöntemlerle — görüntüleme, ilaç tedavisi, göz içi enjeksiyon ve lazer — tanı, takip ve tedavisini kapsar. Retinanın merkezindeki makula (sarı nokta) okuma, yüz tanıma ve ince ayrıntıları görmeden sorumlu olduğu için bu bölgedeki hastalıklar günlük yaşamı doğrudan etkiler.

Retina hastalıklarının önemli bir kısmı başlangıçta ağrı ya da belirgin bir belirti vermez. Bu nedenle risk grubundaki kişilerde düzenli göz dibi muayenesi, görmenin korunmasında belirleyicidir.

Hangi hastalıklar medikal retina kapsamındadır?

Diyabetik retinopati ve diyabetik maküla ödemi

Uzun süreli yüksek kan şekeri, retinadaki küçük damarlarda hasara yol açar. Damarlardan sızan sıvı makulada ödem oluşturabilir, ileri evrelerde ise anormal yeni damarlar ve kanamalar gelişebilir. Diyabet tanısı alan herkesin yılda en az bir kez göz dibi muayenesi olması önerilir.

Yaşa bağlı makula dejenerasyonu (sarı nokta hastalığı)

Genellikle 50 yaş sonrasında görülen ve merkezi görmeyi etkileyen bir hastalıktır. Kuru tipte değişiklikler yavaş ilerler; yaş tipte ise makula altında gelişen anormal damarlar sızıntı ve kanamaya yol açarak görmeyi kısa sürede etkileyebilir. Yaş tipte göz içi enjeksiyon tedavisi uygulanır.

Retina damar tıkanıklıkları

Retina toplardamarı (ven) ya da atardamarının tıkanması ani görme kaybına neden olabilir. Yüksek tansiyon, diyabet ve yüksek kolesterol risk etkenleridir. Ven tıkanıklığına bağlı makula ödeminde göz içi enjeksiyon ya da lazer tedavisi kullanılabilir.

Diğer durumlar

• Santral seröz koryoretinopati (makula altında sıvı birikmesi)
• Katarakt ameliyatı sonrası gelişebilen makula ödemi
• Uveit ve iltihabi retina hastalıkları
• Yüksek miyopiye bağlı retina değişiklikleri

Hangi belirtilerde muayene olmalısınız?

• Düz çizgilerin (kapı pervazı, fayans aralığı) eğri ya da dalgalı görünmesi
• Görme alanının ortasında gölge, leke ya da boşluk
• Okurken harflerin kaybolması, renklerin soluk algılanması
• Bir gözde ani ya da hızla artan bulanıklık
• Uçuşan cisimlerde ani artış, ışık çakmaları

Bu belirtilerden birini fark ederseniz, özellikle diyabetiniz varsa ya da 50 yaşın üzerindeyseniz vakit kaybetmeden muayene olmanız önerilir.

Tanıda kullanılan yöntemler

1. Göz dibi muayenesi: Göz bebeği damla ile büyütülerek retina, makula ve görme siniri incelenir.
2. OCT (optik koherens tomografi): Retina katmanlarının ışıkla, temassız olarak kesit halinde görüntülenmesidir. Ödem ve sıvı birikimi milimetrenin binde biri düzeyinde ölçülür; tedavinin takibinde de kullanılır.
3. Fundus floresein anjiyografi (FFA) ve OCT anjiyografi: Retina damarlarındaki sızıntı, tıkanıklık ve anormal damarları göstermek için gerektiğinde istenir.

Tedavi seçenekleri

Göz içi enjeksiyon (intravitreal anti-VEGF tedavisi)

Yaş tip sarı nokta hastalığı, diyabetik maküla ödemi ve ven tıkanıklığına bağlı ödemde anormal damar gelişimini ve sızıntıyı baskılayan ilaçlar göz içine verilir. İşlem steril koşullarda, damla anestezisi sonrasında çok ince bir iğneyle yapılır ve birkaç dakika sürer. Tedavi genellikle bir seri halinde planlanır; enjeksiyon aralıkları OCT bulgularına göre belirlenir.

Lazer tedavisi

Diyabetik retinopatinin bazı evrelerinde ve retina yırtıklarının çevresinde lazer fotokoagülasyon uygulanabilir. Amaç, sızıntıyı ve anormal damar oluşumunu azaltmak ya da yırtığın çevresini güçlendirmektir.

Takip ve sistemik kontrol

Retina hastalıklarının çoğu uzun süreli takip gerektirir. Kan şekeri, tansiyon ve kolesterolün kontrol altında tutulması tedavinin başarısında önemli rol oynar; bu nedenle iç hastalıkları ve endokrinoloji hekiminizle birlikte izlenmeniz önerilir.

Kimler düzenli retina kontrolü yaptırmalı?

• Diyabet hastaları (tanıdan itibaren yılda en az bir kez)
• 50 yaş üzerindekiler ve ailesinde sarı nokta hastalığı olanlar
• Yüksek tansiyonu olanlar
• Yüksek miyopisi olanlar
• Uzun süre bazı ilaçları (örneğin hidroksiklorokin) kullananlar

Retina değerlendirmesi ve tedavi planı, muayene bulgularınıza göre kişiye özel olarak yapılır. Sonraki adımlar ve kontrol aralıkları muayenede sizinle birlikte belirlenir.