Astigmat Ameliyatı: Miyop ve Astigmat Lazerle Kaç Numaraya Kadar Düzelir?

Evet, miyop ve astigmatın büyük bölümü lazerle düzeltilebilir; astigmat ameliyatı da çoğu zaman korneayı yeniden şekillendiren lazer yöntemleriyle yapılır. Kaç numaraya kadar lazer yapılacağını tek başına numara belirlemez. Kornea kalınlığı ve şekli, numaranın en az bir yıldır sabit olması, yaş ve göz sağlığı birlikte değerlendirilir. Lazere uygun olmayan gözlerde göz içi mercek seçenekleri vardır.

Miyop ve astigmat lazerle düzelir mi?

Evet. Miyop (uzağı bulanık görme) ve astigmatın büyük bölümü, korneanın lazerle yeniden şekillendirilmesiyle düzeltilebilir. Lazer miyopide korneanın orta bölümünü düzleştirir; astigmatta ise farklı yönlerde farklı eğimde olan korneayı daha dengeli bir yüzeye dönüştürür.

Miyop, göz önden arkaya fazla uzun olduğunda ya da kornea fazla kavisli olduğunda ışığın retinanın önüne odaklanmasıdır. Astigmatta kornea ya da göz merceği bir futbol topu gibi her yönde eşit kavisli değildir; daha çok bir rugby topuna benzer. Bu da hem uzakta hem yakında bulanık ya da çarpık görmeye yol açar. İkisi sıkça birlikte görülür ve aynı lazer işleminde birlikte düzeltilir.

Halk arasında miyop göz çizdirme ya da astigmat göz çizdirme denen işlem, tıpta kırma kusurunun lazerle düzeltilmesidir; “miyop ameliyatı” dendiğinde de çoğunlukla bu lazer işlemleri kastedilir. Hafif astigmat (yarım diyoptrinin altı gibi) çoğu zaman şikâyet yapmaz ve tek başına tedavi gerektirmeyebilir.

Gözlük reçetenizdeki numaralar ne anlatır?

Reçetede üç değer bulunur. SPH (sferik) miyop ya da hipermetrop numarasıdır; eksi değer miyopu gösterir. CYL (silindir) astigmatın miktarıdır. AX (aks) ise astigmatın yönünü derece cinsinden belirtir. Örneğin “SPH -3,00 / CYL -1,50 / AX 180” yazan bir reçete, 3 diyoptri miyopiye eşlik eden 1,5 diyoptri astigmat anlamına gelir.

Lazer planlamasında hekimler sferik eşdeğeri de hesaplar: sferik değere silindirin yarısı eklenir. Yukarıdaki örnekte sferik eşdeğer -3,75 diyoptridir. Cihazların onaylı aralıkları ve korneadan kaldırılacak doku miktarı çoğu zaman bu değerlerle birlikte değerlendirilir.

Astigmat ameliyatı var mı, hangi yöntemlerle yapılır?

Evet, astigmat ameliyatı vardır ve çoğu kişide SMILE, Femto-LASIK ya da TransPRK gibi lazer yöntemleriyle yapılır. Lazere uygun olmayan gözlerde astigmatı da düzelten göz içi mercekler kullanılabilir.

• SMILE: Kornea içinde hazırlanan ince doku diski (lentikül) küçük bir kesiden çıkarılır; miyop ve miyopik astigmatta kullanılır.
• Femto-LASIK: İnce bir kapak (flep) açılır, alttaki doku excimer lazerle şekillendirilir; miyop, hipermetrop ve karışık astigmatta uygulanabilir.
• TransPRK (No-Touch): Yüzey tabakası ve numara aynı seansta lazerle düzeltilir; flep yoktur, iyileşme daha yavaştır.
• Torik ICL: Doğal mercek yerinde kalır; astigmatı da düzelten ince bir mercek göze yerleştirilir.
• Torik göz içi mercek: Katarakt ameliyatı ya da mercek değişimi sırasında astigmatı da düzeltir.

Astigmatın türü kararı değiştirir. Düzenli astigmatta korneanın iki ana ekseni arasında simetrik bir fark vardır ve lazer genellikle iyi bir seçenektir. Düzensiz astigmat ise çoğu zaman keratokonus (korneanın incelip öne doğru sivrileşmesi) ya da kornea yarası gibi bir sorunun işaretidir; bu gözlerde lazer genellikle önerilmez. İkisini birbirinden kornea topografisi ve tomografisi ayırır.

Katarakt ya da mercek değişimi gündemdeyse astigmat, ameliyat sırasında torik mercekle astigmat tedavisi yoluyla aynı anda düzeltilebilir.

Kaç numaraya kadar lazer yapılır?

Herkes için geçerli tek bir numara sınırı yoktur. Üst sınır, kullanılan lazer cihazının onaylı aralığına ve özellikle korneanızın işlemden sonra ne kadar kalın kalacağına göre değişir; aynı numara bir gözde uygunken başka bir gözde uygun olmayabilir.

Miyopta genel aralıklar

Miyop lazer tedavisi, düşük ve orta miyopide (kabaca -6 diyoptriye kadar) en öngörülebilir sonucu verir. Daha yüksek numaralar da korneanın yeterli olduğu gözlerde düzeltilebilir; ancak hedef numaraya ulaşma oranı düşer, kalıntı numara ya da numaranın kısmen geri gelmesi olasılığı artar.

Cihazlar arasında da fark vardır. ABD’de SMILE için onaylı aralık -1 ile -10 diyoptri arası miyopi ve 3 diyoptriye kadar astigmattır; Avrupa’daki cihaz onaylarında astigmat sınırı 5 diyoptriye kadar çıkabilir. Sizin için geçerli aralığı kullanılan cihaz ve kornea ölçümleriniz belirler. LASIK’te onaylı aralık lazer platformuna ve ülkeye göre değişir: bazı platformlar -12 diyoptriye kadar miyopi ve 6 diyoptriye kadar astigmat için onaylıyken bazılarının aralığı daha dardır. Bu rakamlar cihazın üst sınırını gösterir. Sizin gözünüz için sınırı kornea ölçümleri belirler.

Numara yükseldikçe sonucun daha az öngörülebilir olmasının iki nedeni vardır. Birincisi, kaldırılan doku arttıkça korneanın iyileşme tepkisi de güçlenir ve yüzey tabakası kendini yeniden şekillendirerek düzeltmenin bir kısmını telafi edebilir. İkincisi, doku tasarrufu için tedavi edilen alanın (optik zon) daraltılması gerekebilir; bu da karanlıkta genişleyen göz bebeğinde gece halelerini artırabilir.

Astigmatta genel aralıklar

Düzenli astigmat çoğu lazer sisteminde birkaç diyoptriye kadar düzeltilebilir. Astigmat arttıkça hem kaldırılacak doku miktarı hem de eksenin doğru yerleştirilmesi daha kritik hâle gelir. Göz, oturur pozisyondan yatar pozisyona geçerken hafifçe dönebildiği için eksen hizalaması ameliyat öncesinde ayrıca planlanır. Yüksek astigmatta torik ICL ya da torik göz içi mercek gibi seçenekler de gündeme gelir.

Hipermetropide lazerin aralığı miyopiye göre daha dardır ve SMILE’ın hipermetropide kullanımı sınırlıdır; bu durumda çoğu zaman Femto-LASIK ya da yüzey yöntemleri değerlendirilir.

Lazer sınırını numaradan çok kornea neden belirler?

Çünkü lazer numarayı korneadan doku kaldırarak düzeltir ve numara yükseldikçe kaldırılan doku artar. İşlemden sonra korneanın sağlam kalabilmesi için geride yeterli kalınlıkta doku bırakılması gerekir.

LASIK’te flebin altında kalan dokunun genellikle en az 250 mikron olması önerilir. Bu bir alt sınır önerisidir, tek başına güvenliği belirlemez; pek çok hekim daha geniş bir pay bırakmayı tercih eder. Kornea yeterince dayanıklı kalmazsa ileride ektazi denen incelme ve öne doğru bombeleşme gelişebilir. Bu nadir ama ciddi bir komplikasyondur; ameliyat öncesi ölçümlerin bu kadar ayrıntılı yapılmasının başlıca nedenlerinden biri de budur.

Uygunluğu belirleyen diğer etkenler şunlardır:

• Kornea şekli: Topografide keratokonus şüphesi lazere engel olabilir.
• Numaranın sabitliği: Numaranın en az bir yıldır belirgin biçimde değişmemiş olması beklenir.
• Yaş: Genellikle 18 yaşından sonra; bazı cihaz onaylarında alt sınır daha yüksektir (örneğin ABD’de SMILE için 22 yaş).
• Göz kuruluğu: Belirgin kuruluk varsa önce tedavi edilir.
• Göz bebeği çapı: Karanlıkta çok genişleyen göz bebeği, gece haleleri açısından planlamayı etkiler.
• Genel sağlık: Kontrolsüz diyabet, bazı romatizmal hastalıklar, gebelik ve emzirme dönemi kararı erteleyebilir.

Flep açılmayan yöntemler bu hesabı değiştirebilir. TransPRK’de doku yüzeyden kaldırıldığı için ince ama düzgün bir korneada düşük ve orta numaralarda seçenek olabilir. SMILE’da da flep oluşturulmaz; hangisinin uygun olduğu ölçümlerle belirlenir. Genel uygunluk kriterlerini lazer göz ameliyatına kimlerin uygun olduğunu anlatan rehberde, SMILE’a özgü koşulları ise SMILE lazer uygunluğu yazısında bulabilirsiniz.

Hangi durumda hangi yöntem öne çıkar?

Aşağıdaki tablo genel bir yol haritasıdır; size uygun seçenek muayene ve ölçümlerden sonra belirlenir.

Numara lazer için yüksekse ya da kornea inceyse ne yapılır?

Bu durumda en sık değerlendirilen seçenek ICL’dir (fakik göz içi mercek): gözün doğal merceği yerinde bırakılarak göze ince bir mercek yerleştirilir ve korneadan doku kaldırılmaz.

ICL, korneası ince olan ya da numarası lazerin güvenle düzeltebileceği aralığın üzerinde kalan kişiler için bir seçenektir. Astigmatı da düzelten torik modelleri vardır ve mercek gerektiğinde çıkarılabilir. Uygunluk için ön kamara derinliği (kornea ile iris arasındaki boşluk) ve korneanın iç yüzeyindeki endotel hücre sayısı ölçülür; genellikle 21 yaşından sonra ve numarası sabit olan kişilerde uygulanır.

Göz içi bir cerrahi olduğu için ICL’nin riskleri lazerden farklıdır. Enfeksiyon, göz tansiyonunda yükselme ve uzun dönemde katarakt gelişimi gibi olasılıklar düzenli takip gerektirir. İyileşme süreci de farklı ilerler; ameliyat sonrası damla kullanımı genellikle lazere göre biraz daha uzun sürer. Ayrıntılar için ICL fakik göz içi lens tedavisi sayfasına bakabilirsiniz.

40 yaşından sonra miyop ve astigmat lazeri yapılır mı?

Yapılabilir, ancak 40 yaş civarında başlayan yakın görme zorluğu (presbiyopi) lazerle önlenmez. Lazer uzak görmeyi düzeltir; bu yaştan sonra okumak için gözlük ihtiyacı doğabilir.

Miyopların bilmesi gereken bir ayrıntı var. Hafif miyopu olan biri 45 yaşında gözlüğünü çıkarıp yakını rahatça okuyabilir. Lazerle uzak görmesi düzeltildiğinde bu avantajı kaybeder ve okuma gözlüğüne geçebilir. Bu yüzden 40 yaşından sonra karar verirken uzak ve yakın görmeden ne beklediğiniz ayrıntılı konuşulur.

Bazı kişilerde bir gözün uzağa, diğerinin yakına ayarlandığı monovizyon planı seçenek olabilir; bu plan genellikle önce kontakt lensle denenir. 45–50 yaşın üzerinde, özellikle doğal mercekte bulanıklık başlamışsa, lazer yerine akıllı mercek ya da astigmat varsa torik mercekle mercek değişimi daha uygun olabilir.

Lazerden sonra numara geri gelir mi? Olası riskler

Düşük ve orta miyopide düzeltme çoğu kişide büyük ölçüde kalıcıdır; yüksek miyopide ise ilk aylarda numaranın kısmen geri gelmesi (regresyon) olasılığı daha yüksektir. Görmenin oturması genellikle 3–6 ay sürer.

Olası riskler ve yan etkiler şunlardır:

• Az ya da fazla düzeltme; bazı kişilerde gözlük, kontakt lens ya da ek lazer gerekebilir
• Kuruluk ve gece ışıkların çevresinde hale ya da parlama; çoğu aylar içinde azalır
• Nadiren enfeksiyon ya da kornea incelmesi (ektazi)
• Çok nadiren, gözlükle bile ulaşılamayan kalıcı görme azalması

Yüksek miyopide bir konu daha var: retina. Lazer korneanın şeklini değiştirir, gözün uzunluğunu değiştirmez. Yüksek miyopiyle ilişkili retina dekolmanı riski lazerden sonra da sürer; bu yüzden lazer olsanız da düzenli retina muayenesine devam etmeniz gerekir.

Aniden başlayan uçuşan cisimler, ışık çakmaları ya da görme alanına inen bir perde fark ederseniz aynı gün göz hekimine başvurun. Ameliyattan sonra şiddetli ağrı, kötüleşen görme ya da akıntı da beklemeden değerlendirilmelidir.

Muayenede numaranız ve korneanız nasıl değerlendirilir?

Kaç numaranın hangi yöntemle düzeltilebileceği ancak ayrıntılı ölçümlerle anlaşılır. Op. Dr. Murat Ün’ün Kadıköy Bağdat Caddesi’ndeki muayenehanesinde değerlendirme genellikle şu adımlarla ilerler:

1. Kontakt lens kullanıyorsanız ölçümlerden önce lense ara verilir; süre lens tipine göre değişir.
2. Numara gözlükle ve gerekirse göz bebeğini büyüten damlayla ölçülür, eski reçetelerle karşılaştırılarak sabitliği kontrol edilir.
3. Kornea topografisi ve tomografisiyle korneanın ön ve arka yüzeyi haritalanır; astigmatın düzenli olup olmadığı görülür.
4. Pakimetriyle kornea kalınlığı ölçülür ve planlanan düzeltmeden sonra geride kalacak doku hesaplanır.
5. Gözyaşı testleri yapılır, göz bebeği çapı ve göz tansiyonu ölçülür.
6. Damlayla büyütülmüş göz bebeğinden retina incelenir; yüksek miyopide retinanın kenar bölgelerine özellikle bakılır.
7. Bulgular, yaşınız ve beklentileriniz birlikte değerlendirilerek lazer ya da göz içi mercek seçeneklerinden size uygun olanı konuşulur.

Ölçümler kadar yaşam tarzınız da karara girer. Mesleğiniz, yaptığınız sporlar, gece ne sıklıkla araç kullandığınız, gün içinde ne kadar ekrana baktığınız ve yakın görmeden beklentiniz muayenede sorulur. Aynı ölçümlere sahip iki kişiye, bu yanıtlara göre farklı yöntemler önerilebilir.

Lazer yöntemlerinin genel işleyişi için lazer göz tedavisi, flepsiz yöntemin ayrıntıları için SMILE lazer göz ameliyatı sayfalarına bakabilirsiniz. Muayeneye son birkaç yılın gözlük reçetelerini getirmeniz, numaranızın ne kadar süredir sabit olduğunu göstermesi bakımından işe yarar.

Sık sorulan sorular