Keratokonus Nedir? Belirtileri, Nedenleri ve Keratokonuslu Göz Nasıl Görür?
Yazar: Op. Dr. Murat Ün
Göz Hastalıkları Uzmanı · Son güncelleme: · 9 dk okuma
Bu yazıda
- Keratokonus nedir, korneada tam olarak ne değişir?
- Keratokonus belirtileri nelerdir?
- Keratokonuslu göz nasıl görür?
- Keratokonus neden olur, kimlerde daha sık görülür?
- Kornea incelmesi belirtileri nelerdir, her incelme keratokonus mudur?
- Keratokonus ilerler mi, hangi yaşta yavaşlar?
- Keratokonus tedavisi hangi basamaklarla planlanır?
- Lazerle göz çizdirmeden önce keratokonus taraması neden yapılır?
- Keratokonus muayenesinde neler değerlendirilir?
- Sık sorulan sorular
Keratokonusun ilk işaretleri çoğu zaman sıradan bir numara artışına benzer. Hastalığın neden geliştiğini, gözün dünyayı nasıl gördüğünü, kimlerin taranması gerektiğini ve tedavinin hangi sırayla planlandığını sade bir dille anlattık.
Kısaca
- Keratokonus, korneanın incelip koni gibi öne çıkmasıdır; ışık düzgün kırılmadığı için görme bulanık, gölgeli ve çarpık olur.
- Genellikle ergenlikte veya 20'li yaşların başında başlar, iki gözü farklı derecede etkiler ve 10–20 yıl ilerleyebilir.
- Sık değişen astigmat, gözlükle tam düzelmeyen görme ve gece ışıkların dağılması en tipik belirtilerdir.
- Göz ovuşturma, alerji ve aile öyküsü riski artırır; tanı kornea topografisi, tomografisi ve kalınlık ölçümüyle konur.
- Lensler görmeyi düzeltir, cross-linking ilerlemeyi durdurmayı amaçlar; ileri evrede halka veya nakil düşünülebilir.
Keratokonus nedir? Korneanın, yani gözün önündeki saydam kubbenin, zamanla incelip koni gibi öne doğru sivrilmesidir. Şekli bozulan kornea ışığı düzgün kıramaz; görüntü bulanıklaşır, gölgeli ya da çift görünür. Hastalık genellikle ergenlikte veya 20’li yaşların başında başlar, iki gözü farklı derecede etkiler ve yıllar içinde ilerleyebilir. Erken tanı, ilerlemeyi durdurmaya yönelik tedavilere zaman kazandırır.
Keratokonus nedir, korneada tam olarak ne değişir?
Keratokonusta korneanın orta ya da alt-orta bölümü incelir ve zayıflayan bu bölge öne doğru çıkar. Normalde düzgün bir kubbe olan yüzey, ucu sivrilmiş bir koniye benzemeye başlar.
Sağlıklı bir kornea merkezde yaklaşık yarım milimetre kalınlığındadır ve gözün ışığı kırma gücünün büyük kısmını tek başına sağlar. Bu ince yapının şekli bozulduğunda iki sorun birden ortaya çıkar. Kornea dikleştikçe miyopi artar. Yüzey düzensizleştikçe de gözlükle tam düzeltilemeyen düzensiz astigmat gelişir.
Tıpta keratokonus, korneanın incelip öne doğru esnediği ektazi grubundaki hastalıkların en sık görülenidir. Halk arasında “kornea incelmesi” ya da “koni kornea” diye de anılır; ancak her kornea incelmesi keratokonus değildir.
Keratokonus hastalığı çoğu kişide ağrı yapmaz ve klasik anlamda iltihaplı bir hastalık değildir. Genellikle iki gözü tutar, ama biri diğerinden belirgin biçimde daha ileride olabilir. Sıklığı çalışmadan çalışmaya değişir: kaynakların çoğu 500 ile 2.000 kişide bir arasında bir oran verir, kornea haritalarıyla yapılan bazı taramalarda ise daha yüksek oranlar bildirilir.
Keratokonus belirtileri nelerdir?
En tipik keratokonus belirtisi, gözlük numarasının, özellikle astigmatın, kısa aralıklarla değişmesi ve yeni gözlüğün bile görmeyi tam netleştirmemesidir. Buna bulanık ve çarpık görme, ışığa hassasiyet ve gece ışıkların dağılması eşlik eder.
Erken evrede yakınmalar hafiftir ve sıradan bir numara artışıyla karışır. Bu yüzden hastalık çoğu zaman bir gözlük reçetesinden diğerine, ölçümler karşılaştırılınca fark edilir.
| Evre | Sık görülen belirtiler |
|---|---|
| Erken | Hafif bulanıklık; düz çizgilerin hafifçe eğri ya da dalgalı görünmesi; ışığa hassasiyet ve parlama; gözde kızarıklık veya şişlik hissi |
| İlerlemiş | Belirgin bulanıklık ve çarpıklık; sık reçete değişikliği gerektiren miyopi ve astigmat artışı; yumuşak kontakt lensin oturmaması ya da rahatsız etmesi; tek gözle bakarken çift görme |
| Ani gelişen (hidrops) | Bir gözde görmenin birden düşmesi, korneada beyazımsı bulanıklık, ağrı ve sulanma; aynı gün göz doktoruna başvurmayı gerektirir |
Şu ipuçları keratokonus açısından özellikle dikkat çekicidir:
- Bir yıl içinde birden fazla kez gözlük değiştirmek zorunda kalmak
- Bir gözün diğerinden belirgin biçimde daha kötü görmesi
- Gece farların ve sokak lambalarının çevresinde hale ya da ışık uzantıları görmek
- Gözlükle okunan harflerin kenarında silik bir ikinci görüntü fark etmek
- Anne, baba ya da kardeşlerden birinde keratokonus bulunması
Keratokonuslu göz nasıl görür?
Keratokonuslu göz, görüntüyü tek ve net bir nokta yerine birbirine kaymış birkaç kopya halinde algılar. Bu yüzden harfler gölgeli, ışıklar dağınık, düz çizgiler eğri görünür.
Gece araç kullanırken karşıdan gelen farlar uzayıp dağılır, sokak lambalarının çevresinde haleler oluşur. Karanlık zemindeki parlak yazılar ışıltılı ve dağınık görünebilir.
Kitapta ya da telefonda harflerin kenarında ikinci, silik bir görüntü belirir. Bu çift görme diğer göz kapatıldığında da sürer; tıpta buna tek göze ait çift görme (monoküler diplopi) denir. Şaşılığa bağlı çift görmeden farkı budur: şaşılıkta bir göz kapatılınca çift görme kaybolur.
İki göz farklı derecede etkilendiği için beyin daha net gören gözü öne çıkarır. Kişi bir gözündeki bozulmayı, diğerini kapatıp bakana kadar fark etmeyebilir. Evde basit bir deneme yapabilirsiniz: gözlerinizi sırayla kapatıp uzaktaki bir tabelaya bakın. Netlik arasında belirgin fark varsa muayeneyi ertelemeyin.
Gözlüğün yetmemesinin nedeni de buradadır. Gözlük camı düzenli kırma kusurunu düzeltir, ama koninin yarattığı düzensiz yüzeyi telafi edemez. Sert kontakt lensler korneanın önünde yeni ve düzgün bir kırıcı yüzey oluşturduğu için bu evrede genellikle daha net görme sağlar.
Keratokonus neden olur, kimlerde daha sık görülür?
Keratokonusun tek bir nedeni bilinmiyor; genetik yatkınlık ile göz ovuşturma ve alerji gibi çevresel etkenlerin birlikte rol oynadığı düşünülüyor. Yatkınlığın doğuştan var olduğu, korneaya şekil veren kolajen dokusundaki bir zayıflıkla ilişkili olabileceği kabul ediliyor.
Aile öyküsü belirgin bir ipucudur: keratokonuslu her 10 kişiden yaklaşık birinin ebeveyninde de aynı hastalık bulunur. Bu yüzden ailesinde keratokonus olan kardeşlerin ve çocukların kornea haritasıyla taranması önerilir. Bazı kaynaklar, keratokonuslu ebeveynlerin çocuklarında taramaya 10 yaş civarında başlanabileceğini belirtir.
Keratokonus bulaşıcı değildir ve çoğu kişide öncesinde bir göz yaralanması ya da başka bir göz hastalığı bulunmaz. Risk, daha çok kişinin doğuştan getirdiği yapı ile göz ovuşturma gibi alışkanlıkların birleşimiyle ilgilidir.
Keratokonusun daha sık görüldüğü durumlar:
- Sık ve sert göz ovuşturma alışkanlığı
- Alerjik göz hastalığı, alerjik nezle, astım ve atopik egzama
- Down sendromu
- Ehlers-Danlos ve Marfan sendromu gibi bağ dokusu hastalıkları
- Osteogenezis imperfekta (kemik kırılganlığıyla seyreden kalıtsal hastalık)
Göz ovuşturmak neden bu kadar sakıncalı?
İnce bir korneayı her gün parmak eklemiyle ya da avuç içiyle bastırarak ovmak, dokuyu mekanik olarak zorlar. Araştırmalar sık ve sert ovuşturmanın hastalığın ilerlemesiyle ilişkili olduğunu gösteriyor; bazı yazarlar bu etkinin alerjinin kendisinden bile güçlü olabileceğini düşünüyor.
Gözünüz kaşınıyorsa ovmak yerine kapalı göz üzerine soğuk kompres koyun ve alerjinin tedavisini göz doktorunuzla konuşun. Kaşıntı sürdükçe ovuşturmayı bırakmak zordur; alerjiyi kontrol altına almak, korneayı korumanın bir parçasıdır.
Kornea incelmesi belirtileri nelerdir, her incelme keratokonus mudur?
Kornea incelmesi tek başına çoğu zaman belirti vermez; yakınmalar, incelen bölgenin korneanın şeklini bozmasıyla başlar. Bu nedenle kornea incelmesi belirtileri keratokonusunkilerle aynıdır: bulanıklık, astigmat artışı ve ışık dağılması.
İncelme, pakimetri adı verilen kısa bir ölçümle saptanır. Korneası doğuştan biraz ince olan, ama şekli düzgün ve yıllar içinde değişmeyen kişiler de vardır; bu durum tek başına keratokonus anlamına gelmez. Tanıda belirleyici olan kalınlık değil, kornea haritasındaki şekil ve bu şeklin zaman içindeki değişimidir.
Korneanın incelip öne çıktığı başka tablolar da vardır. Pellusid marjinal dejenerasyonda incelme korneanın alt kenarında, ince bir şerit halinde görülür. Lazerle göz çizdirme sonrasında nadiren gelişen kornea ektazisi de keratokonusa benzer; lazer öncesi taramanın bu kadar titiz yapılmasının nedeni budur.
Kornea, geçirilmiş bir enfeksiyon ya da yaralanmadan sonra da yerel olarak incelebilir. Bu durumda neden ve tedavi farklıdır. Korneanın katmanlarını ve diğer hastalıklarını kornea hastalıklarını anlatan genel rehberde bulabilirsiniz.
Keratokonus ilerler mi, hangi yaşta yavaşlar?
Keratokonus çoğu kişide ilerler; değişim genellikle 10 ile 20 yıl boyunca yavaş seyreder ve 30’lu yaşlardan sonra yavaşlama eğilimi gösterir. Hastalık ne kadar erken yaşta başlarsa hızlı ilerleme olasılığı o kadar yüksektir.
Çocukluk ve ergenlikte başlayan keratokonus, yetişkinlikte fark edilenden daha hızlı ilerleyebilir. Bu yaş grubunda aralıklı yapılan kornea haritaları, değişimi görme bozulmadan önce yakalamayı sağlar. Belirtiler iki gözde farklı hızda değişebilir; her göz ayrı değerlendirilir.
İlerleme, yakınmalardan çok ölçümlerle anlaşılır. Kornea haritasında dikliğin artması, en ince noktanın daha da incelmesi ya da gözlük numarasının kısa sürede belirgin değişmesi ilerleme lehine yorumlanır. Tek bir ölçümdeki küçük farklar cihaz ve ölçüm koşullarına bağlı olabileceği için karar, birkaç ölçümün birlikte değerlendirilmesiyle verilir.
İleri evrede nadir ama ani bir tablo gelişebilir. Korneanın iç zarındaki bir yırtıktan doku içine sıvı dolar ve kornea birden şişer. Akut hidrops denen bu durumda görme bir gözde hızla düşer, kornea beyazımsı bir bulanıklık kazanır, ağrı ve sulanma olur. Şişlik genellikle haftalar ile birkaç ay arasında yatışır, ama geride iz bırakabilir.
Tedavi edilmeden ilerleyen keratokonus kalıcı görme kaybına yol açabilir. Hastalığın ilerlediği ölçümlerle belgelendiğinde amaç, görme daha fazla bozulmadan korneayı güçlendirmektir.
Keratokonus tedavisi hangi basamaklarla planlanır?
Keratokonus tedavisi iki ayrı hedefe yönelir: görmeyi düzeltmek ve hastalığın ilerlemesini durdurmak. Gözlük ve kontakt lensler birinci hedefe hizmet eder; kornea çapraz bağlama (cross-linking) ikinci hedefi amaçlar.
| Seçenek | Ne işe yarar? | Genellikle kimde düşünülür? |
|---|---|---|
| Gözlük veya yumuşak kontakt lens | Kırma kusurunu düzeltir; hastalığı durdurmaz | Erken evre |
| Sert gaz geçirgen, skleral veya hibrit lens | Düzensiz yüzeyin önünde düzgün bir kırıcı yüzey oluşturur | Gözlükle yeterli göremeyen kişiler |
| Kornea çapraz bağlama (cross-linking) | Riboflavin damlası ve UV-A ışıkla kornea liflerini güçlendirir; ilerlemeyi yavaşlatmayı ya da durdurmayı amaçlar, oluşmuş bozulmayı geri çevirmez | İlerlediği belgelenen ve kornea kalınlığı yeterli olan gözler |
| Kornea içi halka | Koniyi düzleştirerek görmeye ve lens uyumuna destek olur; tek başına ilerlemeyi durdurmaz | Lensi tolere edemeyen, kornea kalınlığı yeterli seçilmiş kişiler |
| Kornea nakli (keratoplasti) | Hastalıklı dokunun bir kısmını ya da tamamını verici dokuyla değiştirir | İz, aşırı incelme veya lens kullanamama gibi ileri durumlar |
Seçim evreye, kornea kalınlığına, ilerleme hızına ve kişinin görme ihtiyacına göre yapılır. Seçeneklerin ayrıntılı karşılaştırması keratokonus tedavi yöntemleri sayfasında yer alıyor.
Cross-linking, keratokonusun seyrini değiştirebilen ilk tedavi olarak öne çıkar. Randomize çalışmaları derleyen bir incelemeye göre en büyük çalışmada üç yıllık izlemde tedavi edilmeyen gözlerde kornea dikliği yaklaşık 1,75 dioptri artarken tedavi edilen gözlerde yaklaşık 1 dioptri azaldı. Genç hastalarda işlemden sonra da ilerleme görülebildiği için kontroller sürer. Korneası çok incelmiş ya da merkezinde iz oluşmuş ileri evre gözlerde standart yöntem uygun olmayabilir; erken tanının değeri burada ortaya çıkar. İşlemin kimlere ve nasıl uygulandığını kornea çapraz bağlama tedavisi sayfasında, işlem sonrası dönemi ise cross-linking sürecini adım adım anlatan yazıda okuyabilirsiniz.
Halka tedavisi ise şekli düzeltmeye yöneliktir. Hangi gözde fayda sağlayabileceği kornea içi halka tedavisi sayfasında, sık sorulan noktalar da keratokonus halka tedavisiyle ilgili yazıda ele alınıyor.
Nakil ihtiyacı sanıldığı kadar sık değildir. Binlerce hastanın izlendiği bir gözlem çalışmasında hastaların yaklaşık beşte biri görmeyi düzeltmek için nakle gereksinim duydu; cross-linking yaygınlaştıktan sonra bu oranın düştüğüne işaret eden veriler var.
Keratokonusla günlük yaşamda nelere dikkat etmelisiniz?
- Gözünüzü ovuşturmayın; kaşıntı varsa soğuk kompres uygulayın ve alerji tedavisini aksatmayın.
- Kontakt lenslerinizi önerilen süreden uzun takmayın, lensle uyumayın ve lens kabını düzenli değiştirin.
- Görmeniz değişmese bile kontrol randevularını ertelemeyin; ilerleme çoğu zaman yakınma başlamadan haritada görülür.
- Gece sürüşünde parlama belirginse bunu muayenede söyleyin; lens düzenlemesi bu yakınmayı azaltabilir.
Lazerle göz çizdirmeden önce keratokonus taraması neden yapılır?
Lazer tedavileri korneadan doku kaldırarak çalışır; zaten zayıf olan bir korneada bu, keratokonusu başlatabilir ya da hızlandırabilir. Bu yüzden her lazer adayında kornea haritası ve kalınlık ölçümü yapılır.
Gözlük numarası yıllardır sabit görünen birinde bile haritada belirti vermeyen (subklinik) keratokonus saptanabilir. Kaynaklar, hafif dereceli keratokonusu olan kişilerin LASIK gibi işlemlerden genellikle uzak durması gerektiğini vurgular. Çok hafif ve durağan seçilmiş gözlerde, bazen cross-linking sonrasında yüzey lazeri (PRK) değerlendirilebilir; bu karar yalnız ayrıntılı tomografi sonuçlarıyla verilir.
Ailenizde keratokonus varsa, çocukken sık göz ovuşturduysanız ya da gözlük numaranız son yıllarda değiştiyse bunları lazer değerlendirmesinde mutlaka belirtin. Bu bilgiler, sınırda bir haritanın nasıl yorumlanacağını doğrudan etkiler.
Kontakt lens kullanıyorsanız ölçümden önce lensi ne kadar süre çıkarmanız gerektiğini önceden sorun. Lensler, özellikle sert olanlar, kornea şeklini geçici olarak değiştirerek haritayı yanıltabilir.
Lazerin uygun bulunmaması net görmenin yolunun kapandığı anlamına gelmez. Gözlük ve özel lenslerle iyi görme çoğu kişide mümkündür; diğer seçenekler muayene sonuçlarına göre konuşulur.
Keratokonus muayenesinde neler değerlendirilir?
Keratokonus tanısı, görme ölçümüyle başlayan ve kornea haritasıyla netleşen bir muayeneyle konur. Kornea topografisi ve tomografisi, biyomikroskopta henüz görülmeyen erken değişiklikleri de gösterebilir.
Op. Dr. Murat Ün’ün Kadıköy Bağdat Caddesi’ndeki muayenehanesinde keratokonus şüphesiyle gelen bir kişide değerlendirme genellikle şu adımlarla ilerler:
- Yakınmaların, gözlük ve lens geçmişinin, alerji ve aile öyküsünün konuşulması
- Gözlüklü ve gözlüksüz görme keskinliği ile kırma kusurunun ölçülmesi
- Biyomikroskopla (yarık lamba) kornea muayenesi; ileri evrede incelme ve korneadaki demir birikimi halkası (Fleischer halkası) gibi bulgular burada görülür
- Kornea topografisi ve tomografisiyle ön ve arka yüzeyin haritalanması
- Pakimetri ile kornea kalınlığının ölçülmesi
- Yeni ölçümlerin öncekilerle karşılaştırılarak ilerleme olup olmadığına karar verilmesi
Muayeneye eski gözlüklerinizi, varsa daha önce çekilmiş kornea haritalarının çıktılarını ve kullandığınız lensin bilgilerini getirmeniz karşılaştırmayı kolaylaştırır. Ölçümler göz bebeğini büyüten damla gerektirebileceği için o gün araç kullanma planınızı önceden sormanız iyi olur.
İlk harita bir başlangıç noktasıdır. İlerleme kararı çoğu zaman aylar arayla yapılan iki ya da daha fazla ölçümün karşılaştırılmasıyla verilir ve tedavi planı buna göre şekillenir.
Hangi durumda beklemeden başvurmalısınız?
- Bir gözde görmenin birden düşmesi, korneada beyaz bulanıklık, ağrı ve sulanma
- Cross-linking ya da halka tedavisinden sonra artan ağrı, kızarıklık veya akıntı
- Gözlüğünüz yeni olduğu halde görmenin hızla kötüleşmesi
- Kontakt lens kullanırken başlayan kızarıklık, ağrı ve ışığa bakamama
Sık sorulan sorular
Keratokonus kalıtsal mıdır?
Keratokonusta genetik yatkınlık rol oynar, ama hastalık her zaman kuşaktan kuşağa geçmez. Keratokonuslu her 10 kişiden yaklaşık birinin ebeveyninde de hastalık bulunur. Ailenizde keratokonus varsa kardeşlerin ve çocukların kornea haritasıyla taranması önerilir; erken yaşta başlayan hastalık daha hızlı ilerleyebildiği için taramanın ergenlikten önce başlaması fayda sağlar.
Keratokonus kör eder mi?
Keratokonus genellikle tam körlüğe yol açmaz, ama tedavi edilmeden ilerlerse kalıcı ve belirgin görme kaybı yapabilir. İz gelişen ileri evrelerde gözlük ve lensle yeterli görme sağlanamayabilir; bu noktada kornea nakli gündeme gelir. Düzenli kornea haritası takibi ve gerektiğinde cross-linking, hastalığı bu aşamaya varmadan durdurmayı amaçlar.
Keratokonus tedaviyle tamamen geçer mi?
Keratokonusu tamamen ortadan kaldıran bir tedavi yoktur. Cross-linking çoğu gözde ilerlemeyi yavaşlatmayı veya durdurmayı amaçlar, ancak oluşmuş şekil bozukluğunu geri çevirmez. Görme ise gözlük, özel kontakt lensler, kornea içi halka veya ileri evrede nakil ile düzeltilmeye çalışılır. Hastalık çoğu kişide 30'lu yaşlardan sonra yavaşlar.
Keratokonus hastası kontakt lens kullanabilir mi?
Evet, kontakt lens keratokonusta görmeyi düzeltmenin temel yollarından biridir. Erken evrede yumuşak lens yetebilir; düzensizlik arttıkça sert gaz geçirgen, skleral veya hibrit lensler daha net görme sağlar. Bu lensler hastalığı durdurmaz ve özenli uygulama ister. Ağrı, kızarıklık ya da görmede ani düşüş olursa lensi çıkarıp göz doktoruna başvurun.
Çocuklarda keratokonus görülür mü?
Görülür. Keratokonus çoğunlukla ergenlikte başlasa da çocuklukta da ortaya çıkabilir ve bu yaşta genellikle daha hızlı ilerler. Sık göz ovuşturan, alerjisi olan, gözlük numarası kısa sürede değişen ya da ailesinde keratokonus bulunan çocukların kornea haritasıyla değerlendirilmesi, ilerlemenin görme bozulmadan yakalanmasını sağlar.
Keratokonus hastası araç kullanabilir mi?
Gözlük veya lensle ulaşılan görme düzeyi sürücü belgesi için istenen sınırı karşılıyorsa çoğu kişi araç kullanabilir. Keratokonusta asıl zorluk gece yaşanır: farlar ve sokak lambaları dağılabilir, parlama artabilir. Gece sürüşünde belirgin zorlanıyorsanız bunu muayenede belirtin; lens düzenlemesi ya da tedavi planı bu yakınmaya göre yeniden değerlendirilebilir.
Kaynaklar
Bu sayfadaki bilgiler genel bilgilendirme amaçlıdır; tanı ve tedavi yerine geçmez. Her cerrahi veya girişimsel işlemde sonuçlar kişiden kişiye değişiklik gösterebilir. İşlem öncesinde hekiminizden detaylı görüş almanız önerilir.
Kornea ve Keratokonus
Bunlar da ilginizi çekebilir

Kornea ve Keratokonus9 dk okuma
Kornea Nedir? Kornea Hastalıkları ve Tedavi Yöntemleri
Korneanın yerini, katmanlarını ve görevlerini; keratokonustan distrofiye sık kornea hastalıklarının belirtilerini, kornea topografisinin ne işe yaradığını ve hangi şikâyette beklemeden…

Kornea ve Keratokonus4 dk okuma
Keratokonus Halka Tedavisi Hakkında Bilmeniz Gereken 6 Başlık
Keratokonus Halka Tedavisi, korneanın incelmesi ve düzensizleşmesi nedeniyle ortaya çıkan görme sorunlarını hafifletmeye yönelik modern bir yöntemdir. İnce halka implantlarının…

Lazer ve SMILE9 dk okuma
Hipermetrop Nedir? Belirtileri, Çocuklarda Önemi ve Tedavisi
Genç bir hipermetrop çoğu zaman net görür ama çabuk yorulur; sorun yıllar sonra ya da bir çocuğun gözü içe kaydığında…