Katarakt Ameliyatı Ne Kadar Sürer, Nasıl Yapılır? Adım Adım Süreç

Katarakt ameliyatı ne kadar sürer? Bulanıklaşmış merceğin alınıp yerine göz içi merceğin yerleştirildiği cerrahi işlem çoğu gözde 15–30 dakika sürer. Kayıt, göz bebeğinin damlalarla büyütülmesi, ameliyathane hazırlığı ve ameliyat sonrası gözlem eklendiğinde merkezde geçen toplam süre birkaç saati bulur. Çoğu kişi aynı gün evine döner.

Kaynaklarda farklı süreler görmeniz şaşırtmasın. Cleveland Clinic işlemin genellikle 10–15 dakika sürdüğünü yazar, NHS 20–45 dakika, NEI ise yaklaşık bir saat verir. Fark, saatin nereden itibaren tutulduğundan gelir: yalnız gözün içinde çalışılan süre mi, yoksa ameliyathanedeki hazırlıkla birlikte geçen süre mi?

Katarakt ameliyatı nedir?

Katarakt ameliyatı, saydamlığını kaybetmiş doğal göz merceğinin alınması ve yerine kalıcı, şeffaf bir yapay merceğin (göz içi mercek, İOL) yerleştirilmesidir. Katarakt damla ya da ilaçla gerilemediği için tedavisi cerrahidir.

Bugün kullanılan standart yöntem fakoemülsifikasyondur, kısaca fako denir. Merceğin sertleşmiş çekirdeği, korneadaki yaklaşık 2–3 milimetrelik bir kesiden girilen ultrason probuyla küçük parçalara ayrılır ve aynı anda göz dışına emilir. Merceği saran ince zar (kapsül) yerinde bırakılır, yeni mercek bu keseye yerleşir. Yöntemin teknik ayrıntıları fako yöntemiyle katarakt ameliyatı sayfasında anlatılıyor.

Ameliyatın ne zaman yapılacağını gözlük numarası değil, kataraktın günlük hayatınızı ne kadar kısıtladığı belirler. Bu kararın nasıl verildiğini katarakt ameliyatının ne zaman yapılması gerektiğini anlatan yazıda bulabilirsiniz.

Katarakt ameliyatı ne kadar sürer, kaç saat sürer?

Gözün içinde çalışılan süre genellikle 15–30 dakikadır; katarakt ameliyatı saatler sürmez. “Kaç saat” sorusunun cevabı ise merkezde geçirdiğiniz toplam süredir ve hazırlık ile gözlem nedeniyle birkaç saattir.

Bu toplamı en çok göz bebeğinin büyümesini beklemek uzatır. Damlalar birkaç kez tekrarlanır ve tam etki göstermeleri genellikle yarım saat kadar sürer. Ameliyattan sonra da AAO’nun belirttiği gibi 15–30 dakika kadar dinlenme alanında kalırsınız; bu sırada damla programınız ve ilk kontrol saatiniz anlatılır.

Ameliyat günü zaman çizelgesi

Tablodaki süreler yaklaşıktır ve merkezden merkeze değişir. O gün için başka bir program yapmamak ve günün yarısını ameliyata ayırmak gerçekçi bir plandır. Göz katarakt ameliyatı kaç saat sürer diye soran yakınlarınıza da bu toplamı söylemeniz, sizi beklerken endişelenmelerini önler.

Ameliyat gününe nasıl hazırlanmalı?

Birkaç basit hazırlık günü sizin için kolaylaştırır:

• Yüzünüze makyaj, krem ya da göz çevresine kozmetik ürün sürmeyin.
• Önden düğmeli, rahat kıyafetler giyin; takılarınızı evde bırakın.
• Kimliğinizi, sigorta bilgilerinizi, kullandığınız ilaçların listesini ve varsa önceki göz raporlarınızı yanınıza alın.
• Size verilen damlaları ameliyattan önce istenen saatlerde kullanın.
• Eve dönüş için güneş gözlüğü alın ve sizi götürecek bir refakatçi ayarlayın.

Ameliyattan önce hangi ölçümler yapılır?

Takılacak merceğin gücü, ameliyattan önce yapılan biyometri ölçümleriyle hesaplanır. Ameliyattan sonra uzakta ya da yakında gözlüğe ne kadar ihtiyaç duyacağınızı büyük ölçüde bu hesap belirler.

Biyometri ağrısız ölçümlerden oluşur ve çoğu cihaz göze dokunmadan çalışır. NEI, bu ölçümlerin genellikle ameliyattan yaklaşık bir hafta önce yapıldığını belirtir. Başlıca ölçümler şunlardır:

• Göz uzunluğu (aksiyel uzunluk): Gözün önden arkaya boyudur; mercek gücü hesabının temel değeridir.
• Kornea eğriliği (keratometri): Astigmat olup olmadığını gösterir. Torik ya da akıllı mercek düşünülüyorsa korneanın ayrıntılı haritası topografiyle çıkarılır.
• Ön kamara derinliği ve mercek kalınlığı: Yeni merceğin göz içinde nereye oturacağını tahmin etmeye yarar.
• Makula OCT: Sarı nokta bölgesinde görme sonucunu etkileyebilecek bir sorun olup olmadığını gösterir.
• Endotel sayımı: Gerektiğinde korneanın iç tabakasındaki hücreler sayılır; bu tabaka zayıfsa ameliyat planı buna göre yapılır.

Kontakt lens kullanıyorsanız, lensler kornea şeklini geçici olarak değiştirebildiği için ölçümlerden önce bir süre takmamanız istenir. Süre lensin tipine göre değişir; hekiminiz size söyler.

İlaç listenizi eksiksiz getirin. Kan sulandırıcı kullanıyorsanız ilacı kendi başınıza bırakmayın; ilacı yazan hekiminiz ve cerrahınız birlikte karar verir. Prostat için kullanılan alfa bloker grubundaki bazı ilaçlar ameliyat sırasında göz bebeğinin küçülmesine yol açabilir; yıllar önce bırakmış olsanız bile bunu söylemeniz ameliyatın planlanmasına yardım eder. Sedasyon planlanıyorsa genellikle birkaç saatlik açlık istenir, yalnız damla anestezisinde talimat merkeze göre değişir.

Katarakt ameliyatı nasıl yapılır, nasıl olur? Adım adım

Fako ameliyatında göz uyuşturulur, küçük bir kesiden bulanık mercek ultrasonla parçalanarak alınır ve katlanmış yeni mercek aynı kesiden kapsülün içine yerleştirilir. Ameliyat sırasında sırasıyla şunlar yapılır:

1. Uyuşturma: Göz bebeğini büyüten damlalardan sonra uyuşturucu damlalar (topikal anestezi) uygulanır. Kaygılıysanız damardan hafif bir sakinleştirici verilebilir. Bazı gözlerde göz çevresine iğneyle uyuşturma tercih edilir.
2. Temizlik ve örtü: Göz çevresi antiseptik solüsyonla temizlenir. Yüzünüz, yalnız ameliyat edilecek gözü açıkta bırakan steril bir örtüyle kapatılır. Göz kapaklarını küçük bir kapak açacağı açık tutar; gözünüzü açık tutmak için çaba harcamanız gerekmez.
3. Mikro kesi: Korneanın, gözün beyazıyla birleştiği kenara yakın bölgesinden yaklaşık 2–3 mm’lik bir ana kesi ve bir ya da iki yardımcı kesi açılır.
4. Kapsülün açılması: Göz içinin şeklini ve dokuları koruyan jel kıvamında bir madde verilir. Merceği saran kapsülün ön yüzünde yuvarlak bir pencere açılır (kapsüloreksis).
5. Ultrasonla parçalama: Fako probu merceğin çekirdeğini ultrason titreşimiyle küçük parçalara ayırır ve emer. Kalan yumuşak tabaka ayrı bir uçla temizlenir.
6. Merceğin yerleştirilmesi: Katlanabilir göz içi mercek ince bir enjektörle aynı kesiden kapsülün içine bırakılır ve içeride açılır. Torik mercekte merceğin ekseni, ölçümlerde belirlenen yöne çevrilir.
7. Kapanış: Jel temizlenir, kesiler sıvıyla şişirilerek kendiliğinden kapanır; çoğu zaman dikiş gerekmez. Birçok merkezde enfeksiyona karşı ameliyat sonunda göze antibiyotik uygulanır ve göz koruyucu bir kapakla kapatılır.

Merceğin tipi ameliyattan önce, ölçümlerinize ve görme beklentinize göre seçilir. Uzak mesafeye odaklanan tek odaklı mercek seçeneği monofokal lensle katarakt tedavisi sayfasında anlatılıyor.

Femtosaniye lazer yardımlı ameliyatta ne değişir?

Bu yöntemde kesiler, kapsül penceresi ve merceğin ilk bölünmesi bilgisayar kontrollü bir lazerle yapılır; merceğin alınması ve yeni merceğin yerleştirilmesi yine fako ile tamamlanır. Lazer aşaması ayrı bir cihazda yapıldığı için ameliyat gününe bir basamak ekler.

Amerikan Oftalmoloji Akademisi’nin (AAO) 2022 tarihli teknoloji değerlendirmesi, lazer yardımlı yöntemle standart fakonun güvenlik ve görme sonuçlarını benzer bulmuş, birini diğerinden üstün saymamıştır. Lazerin hangi gözde fayda sağlayabileceği muayenede konuşulur; ayrıntılar femtosaniye lazer tedavisi sayfasında yer alıyor.

Ameliyat sırasında ne hissedilir, ne görülür?

Çoğu kişi ameliyat boyunca ağrı duymaz; dokunma, hafif baskı ya da serin sıvı hissi olabilir. Ameliyat edilen gözle parlak ışık, renkler ve hareket eden gölgeler görülür, ancak aletler ya da cerrahın yaptığı işlem seçilemez.

Sizden beklenen, başınızı sabit tutmanız ve gösterilen ışığa bakmanızdır. Öksürük, hapşırık ya da rahatsızlık hissederseniz söylemeniz yeterli; ekip bir süre bekleyebilir. Uyuşturma yöntemlerini ve ameliyattan sonra ne kadar rahatsızlık beklenebileceğini katarakt ameliyatı ağrılı mı sorusunu yanıtlayan yazıda ayrıntılı bulabilirsiniz.

Katarakt ameliyatı süresini neler uzatır?

Bazı gözlerde ameliyat 30 dakikayı geçer. Bu tek başına bir sorun olduğunu göstermez; çoğu zaman cerrah zor bir gözde daha kontrollü ilerlemek için zaman ayırır. Katarakt ameliyatı süresini uzatan başlıca durumlar şunlardır:

• İleri ve sertleşmiş katarakt: Çekirdek ne kadar sertse parçalamak o kadar çok zaman ve ultrason enerjisi ister. Beyaz ya da kahverengi görünen olgun kataraktlarda kapsülü görünür kılmak için boya kullanılabilir.
• Damlayla yeterince büyümeyen göz bebeği: Diyabet, bazı prostat ilaçları ya da geçirilmiş göz iltihapları göz bebeğinin dar kalmasına yol açabilir. Gerekirse göz bebeği küçük halkalar ya da kancalarla genişletilir.
• Merceği tutan liflerin (zonüllerin) zayıflığı: Psödoeksfoliasyon denen durumda ya da eski göz travmalarında kapsülü destekleyen ek gereçler gerekebilir.
• Torik ya da akıllı mercek: Merceğin doğru eksene hizalanması birkaç dakika ekler.
• Birlikte yapılan işlem: Glokom ya da kornea cerrahisinin aynı seansta yapıldığı ameliyatlar daha uzun sürer.
• Ameliyat sırasında beklenmeyen bir durum: Arka kapsülün yırtılması gibi seyrek durumlarda göz içi jelin (vitreus) temizlenmesi gibi ek basamaklar gerekir.

Bu durumların çoğu muayenede önceden fark edilir. Sert bir çekirdek, dar bir göz bebeği ya da zayıf zonüller ameliyat planına yazılır ve süre buna göre öngörülür.

Eve dönüş ve ilk kontroller nasıl planlanır?

Katarakt ameliyatından sonra genellikle aynı gün, gözlemin ardından eve dönülür; hastanede yatmak gerekmez. Ameliyatlı gözle araç kullanılamayacağı için yanınızda sizi eve götürecek biri olmalıdır.

İlk saatlerde görme puslu olabilir. Bunun nedeni göz bebeğini büyüten damlaların etkisi ve korneanın geçici ödemidir. Hafif batma, sulanma ve ışığa hassasiyet çoğu zaman bir iki gün içinde azalır. NHS’ye göre ameliyat sonrası damlalar genellikle yaklaşık 4 hafta kullanılır; bu dönemde uyurken gözü koruyan şeffaf bir siper de önerilebilir.

Kontroller çoğu planda şöyle ilerler:

• İlk kontrol: Çoğunlukla ertesi gün. Göz tansiyonu, kornea ve merceğin konumu kontrol edilir.
• İlk hafta: İyileşmenin seyrine bakılır, damla programı gerekirse değiştirilir.
• Birinci ay civarı: Görme ve numara değerlendirilir. Gözlük reçetesi, göz dengelendikten sonra verilir.
• İkinci göz: Çoğu planda iki göz farklı günlerde ameliyat edilir. Aradaki süre ilk gözün iyileşmesine göre belirlenir ve kaynaklarda bir iki hafta ile bir ay arasında verilir.

AAO’ya göre çoğu kişi birkaç gün içinde daha iyi görür, tam iyileşme ise yaklaşık 4–6 haftayı bulabilir. Banyo, abdest, eğilme ve ağır kaldırma gibi ilk haftaların kurallarını katarakt ameliyatı sonrasında dikkat edilmesi gerekenler rehberinde bulabilirsiniz.

Katarakt ameliyatı riskleri nelerdir?

Katarakt ameliyatı sık yapılan ve çoğu zaman sorunsuz geçen bir ameliyattır; yine de her cerrahide olduğu gibi riskleri vardır. NEI’ye göre ameliyat olanların yaklaşık 10’da 9’u ameliyattan sonra daha iyi görür, ciddi komplikasyonlar seyrektir.

• Göz içi enfeksiyonu (endoftalmi): Cleveland Clinic’e göre binde birden az görülür, ancak acil tedavi gerektirir.
• Retina dekolmanı: Yaklaşık binde 2 oranında bildirilir; yüksek miyoplarda risk daha yüksektir.
• Kornea ödemi ve göz içi iltihap: Çoğunlukla damlalarla geriler; bazı gözlerde iyileşmeyi uzatır.
• Göz tansiyonunun yükselmesi: Özellikle ilk günlerde görülebilir; ertesi gün kontrolünde ölçülmesinin bir nedeni budur.
• Makula ödemi (sarı noktada sıvı birikmesi): Genellikle haftalar sonra görmede yeniden azalma yapar ve tedavi edilir.
• Merceğin yer değiştirmesi ya da beklenenden farklı numara: Seyrektir; gözlük ya da ek bir işlem gerekebilir.
• Arka kapsülün bulanıklaşması (ikincil katarakt): Aylar ya da yıllar sonra gelişebilir ve birkaç dakikalık YAG lazer işlemiyle açılır.

Kişisel riskiniz diyabet, glokom, yüksek miyopi, geçirilmiş göz ameliyatları ve kataraktın evresine göre değişir; bunlar ameliyattan önce sizinle konuşulur.

Hangi belirtilerde hemen aranmalı?

Ameliyattan sonraki günlerde ağrının azalacağı yerde artması, görmenin düzeleceği yerde kötüleşmesi, kızarıklığın ve akıntının çoğalması normal iyileşmenin parçası değildir. Görüşte aniden beliren ışık çakmaları, çok sayıda yeni uçuşan nokta ya da bir kenardan ilerleyen perde de aynı gün değerlendirilmelidir. Böyle bir durumda beklemeden ameliyatı yapan hekime ya da acil göz hizmetine başvurun; bulantı ve kusmanın eşlik ettiği şiddetli göz ağrısı da bu gruba girer.

Ameliyat öncesi muayenede neler değerlendirilir?

Ameliyat kararı ve planı tek bir ölçümle değil, kapsamlı bir göz muayenesiyle verilir. Op. Dr. Murat Ün’ün Kadıköy Bağdat Caddesi’ndeki muayenehanesinde katarakt muayenesi; görmeniz, kataraktın tipi ve sertliği, ölçümler ve gözün diğer yapılarının durumu birlikte değerlendirilerek yapılır.

• Kataraktın günlük hayatınızı ne kadar etkilediği: araç kullanma, okuma, ekran başında çalışma
• Görme keskinliği, gözlük numarası ve gerekirse kamaşma testi
• Yarık lamba (biyomikroskop) ile kataraktın tipi ve sertliği, göz bebeğinin ne kadar büyüdüğü, zonüllerin durumu
• Göz tansiyonu ve göz bebeği büyütülerek retina ile görme sinirinin muayenesi
• Biyometri, gerekirse kornea topografisi ve makula OCT
• Mercek seçenekleri: uzak odaklı monofokal, astigmatı düzelten torik ya da akıllı mercekler ve gözünüzün bunlara uygunluğu

Bu değerlendirmenin sonunda hangi yöntemin uygun olduğu, hangi merceğin düşünüldüğü ve ameliyatın sizin gözünüzde yaklaşık ne kadar süreceği netleşir. Tanıdan mercek seçimine kadar bütün aşamalar katarakt tedavileri sayfasında özetleniyor.

Sık sorulan sorular